ATAT\u00dcRK\u00a0bu Cumhuriyeti kurarken, i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar\u0131 iyi de\u011ferlendiren bir tutum izlemi\u015ftir. Birinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda bir ulus devleti kurarken bunun \u00fcniter, merkezi bir yap\u0131da olmas\u0131na \u00f6zellikle dikkat etmi\u015ftir. Bir tarafta bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 di\u011fer tarafta \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 varken birinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n son a\u015famas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Sovyet devrimi ile, birde sosyalist d\u00fcnya g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. \u0130\u015fte Atat\u00fcrk bu \u00fc\u00e7 d\u00fcnya aras\u0131nda kalan merkezi co\u011frafyada devlet kurarken bunlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet yap\u0131s\u0131 ortaya koymaya dikkat etmi\u015ftir.<\/p>\n
Avrupa\u2019n\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda bir milli devlet kurarken bat\u0131l\u0131 devlet modelini oldu\u011fu gibi taklit etmemi\u015f, Sovyet devrimi, b\u00fct\u00fcn Avrasya b\u00f6lgesinde bir sosyalist yap\u0131lanma meydana getirirken, buna kar\u015f\u0131 mesafeli bir yol izlemi\u015f, saltanat ve halifeli\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla da \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan farkl\u0131 bir yol izleyerek \u00e7a\u011fda\u015f, laik bir cumhuriyet yap\u0131lanmas\u0131na y\u00f6nelmi\u015ftir. \u00dc\u00e7 d\u00fcnya aras\u0131nda merkezi ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet modeli ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n bir zaferi ve kazan\u0131m\u0131 olarak g\u00fcndeme getirilirken, Atat\u00fcrk kopyac\u0131 ya da taklit\u00e7i de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6zel ko\u015fullar\u0131na uygun bir ulusal sentezci yakla\u015f\u0131m ile hareket etmi\u015f, \u00fc\u00e7 ayr\u0131 siyasal sistem aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin ko\u015fullar\u0131na uygun bir ulusal devlet modelini kurmaya \u00e7aba g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
Frans\u0131z devrimi \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyan\u0131n modern ulus devletlerini ve laik cumhuriyet rejimlerini do\u011furmu\u015ftur. Atat\u00fcrk Frans\u0131z devriminin \u00fc\u00e7 ana ilkesi olan milliyet\u00e7ilik, cumhuriyet\u00e7ilik ve laiklik ilkelerini alarak yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki Avrupa k\u0131tas\u0131 ile belirli bir yak\u0131nl\u0131k i\u00e7inde olmu\u015ftur. Benzeri bir bi\u00e7imde Sovyet devriminin \u00fc\u00e7 ana ilkesi olan devrimcilik, halk\u00e7\u0131l\u0131k ve devlet\u00e7ilikte sosyalist sistemden al\u0131nm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece her iki devrimden gelen \u00fc\u00e7er ilke bir sentezci yakla\u015f\u0131m ile bir araya getirilerek alt\u0131 ok ya da alt\u0131 ilke, bir yeni eklektik modelin yap\u0131 ta\u015flar\u0131 olarak benimsenmi\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devletin siyasal modelini geli\u015ftirmi\u015ftir. \u0130\u015fte alt\u0131 ok ile ifade edilen, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin esas temel modeli b\u00f6ylesine bir tutumun sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Avrupa merkezli bat\u0131, 500 y\u0131l d\u00fcnyay\u0131 s\u00f6m\u00fcrge d\u00fczeni i\u00e7erisinde y\u00f6netmi\u015f, daha sonra da \u00f6ne \u00e7\u0131kan Amerikan emperyalizmi, Avrupa\u2019n\u0131n Misyonunu teslim alarak s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi daha da geli\u015ftirmi\u015f ve bat\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00fclkelere bat\u0131l\u0131 gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ulus devlet olma \u015fans\u0131n\u0131 tan\u0131mak istememi\u015ftir. Bu nedenle, bat\u0131 devletleri gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlete sahip olabilmek i\u00e7in, bat\u0131 emperyalizmine kar\u015f\u0131 bir kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 verilmesi gerekmi\u015f, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti de bat\u0131 \u00fclkelerinin i\u015fgalci ordular\u0131na kar\u015f\u0131 bir ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 vererek kurulmu\u015f ve bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet yap\u0131lanmas\u0131na zaman i\u00e7ersinde sahip olmu\u015ftur. Bat\u0131 tipi devlet modelini aynen kopya etmedi\u011fi i\u00e7in Atat\u00fcrk, yeni T\u00fcrk devletinin bat\u0131l\u0131lar taraf\u0131ndan yeniden s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmesine engel olmu\u015ftur. Bat\u0131 emperyalizmi ile tam olarak m\u00fccadele edebilmek i\u00e7in Atat\u00fcrk, Frans\u0131z devriminden gelen milliyet\u00e7ilik, cumhuriyet\u00e7ilik ve laiklik ilkelerini T\u00fcrkiye\u2019nin potas\u0131nda eriterek, s\u00f6m\u00fcrge olman\u0131n \u00f6tesinde tam ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n
Sosyalist devrimden al\u0131nan devlet\u00e7ilik, halk\u00e7\u0131l\u0131k ve devrimcilik ilkeleri, bat\u0131 tipi bir ulus devlet yap\u0131lanmas\u0131na y\u00f6nelen T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin tekrar Osmanl\u0131 devleti gibi bir s\u00f6m\u00fcrgele\u015fme s\u00fcrecine s\u00fcr\u00fcklenmemesi amac\u0131yla benimsenmi\u015ftir. B\u00f6ylece Atat\u00fcrk, imparatorluk sonras\u0131 d\u00f6nemde Kemalist devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirirken ve tam ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ulus devlet olu\u015ftururken Frans\u0131z ve Sovyet devrimlerinin ana ilkelerini bir araya getirerek farkl\u0131 bir sentezci yol se\u00e7iyordu. B\u00f6ylece, bat\u0131n\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda bat\u0131 tipi bir devlet kurulurken, bunun bat\u0131 emperyalizminin kuca\u011f\u0131nda yeniden s\u00f6m\u00fcrgele\u015fmemesi i\u00e7in kapitalist yoldan ayr\u0131 bir \u00e7izgi izlenerek, devlet\u00e7i ve halk\u00e7\u0131 bir siyasal yap\u0131lanmaya devrimci bir yoldan gidilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Kurulan milli devlet ve laik cumhuriyet rejimi;\u00a0g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet\u00e7ilik<\/strong>\u00a0ve\u00a0devrimci halk\u00e7\u0131l\u0131k<\/strong>\u00a0politikalar\u0131 ile dengelenerek, bat\u0131 taklit\u00e7isi bir yola T\u00fcrkiye cumhuriyetinin s\u00fcr\u00fcklenmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n Anadolu yar\u0131madas\u0131 \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet kurulurken, do\u011fu ve bat\u0131 sentezi yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Sentezci bir yakla\u015f\u0131m ile olu\u015fturulacak g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet modelinin, bat\u0131 taklit\u00e7isi, Sovyet kuklas\u0131 ya da orta\u00e7a\u011f dincisi bir siyasal modelden uzak yepyeni bir Kemalist devlet modeli, \u00e7a\u011fda\u015f bir siyasal sentez olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131ndan gelen b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 ve zaferle elde edilen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k d\u00fczeni kazan\u0131mlar\u0131, alt\u0131 ilkenin bir araya getirilmesi ile olu\u015fan alt\u0131 ok sentezinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yorlard\u0131. Alt\u0131 ilkenin her biri, bizzat Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn s\u00f6zleri ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile i\u00e7erik kazanm\u0131\u015f ve TC Anayasas\u0131n da var olan devletin temel omurgas\u0131n\u0131 meydana getirmi\u015ftir. Anayasan\u0131n de\u011fi\u015fmez maddelerinin i\u00e7erdi\u011fi temel normun esas\u0131 alt\u0131 ilkeden olu\u015fan alt\u0131 oktur.<\/p>\n Devrimin ilkelerini ya\u015fatmak g\u00f6revimiz olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Prof. Dr. An\u0131l \u00c7E\u00c7EN<\/p>\n Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc D\u00fc\u015f\u00fcnce Derne\u011fi<\/p>\n Bilim Dan\u0131\u015fma Kurulu \u00dcyesi\u00a0<\/strong><\/p>\n ATAT\u00dcRK\u00a0bu Cumhuriyeti kurarken, i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar\u0131 iyi de\u011ferlendiren bir tutum izlemi\u015ftir. Birinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda bir ulus devleti kurarken bunun \u00fcniter, merkezi bir yap\u0131da olmas\u0131na \u00f6zellikle dikkat etmi\u015ftir. Bir tarafta bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 di\u011fer tarafta \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 varken birinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n son a\u015famas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Sovyet devrimi ile, birde sosyalist d\u00fcnya g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. \u0130\u015fte Atat\u00fcrk bu \u00fc\u00e7…<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[10,8],"tags":[],"class_list":["post-189","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv-2018","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=189"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/addstuttgart.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}